Kỳ lạ cách Trung Quốc hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước: Rót vốn lúc công ty còn non trẻ và chốt lời ngay khi có lãi, không khác gì một nhà đầu tư mạo hiểm

Kỳ lạ cách Trung Quốc hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước: Rót vốn lúc công ty còn non trẻ và chốt lời ngay khi có lãi, không khác gì một nhà đầu tư mạo hiểm

Đầu năm 2020, khi đại dịch đẩy NIO – đối thủ lớn nhất của Tesla ở Trung Quốc, đứng trước bờ vực phá sản, công ty này đã bị các quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư nước ngoài xa lánh. Do đó, NIO đã hướng đến lớp nhà đầu tư mạo hiểm mới nhất ở Trung Quốc: các quan chức trong nước.

Chính quyền thành phố Hợp Phì – thuộc tỉnh An Huy miền đông Trung Quốc, đã cam kết chi 5 tỷ NDT (787 triệu USD) để mua 17% cổ phần trong mảng kinh doanh xe điện của NIO. Công ty đã chuyển các giám đốc điều hành chủ chốt từ Thượng Hải đến thành phố này và bắt đầu sản xuất nhiều xe hơn tại đây. Chính quyền trung ương và tỉnh An Huy cũng thực hiện những khoản đầu tư với giá trị nhỏ hơn.

Thoạt nhìn, động thái này được tưởng như là điểm đặc biệt trong phong cách lãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình: một nhà nước thực thi ngày càng nhiều quy định khó khăn đối với các công ty tư nhân. Tuy nhiên, câu chuyện không diễn ra theo hướng đó. 

Chính quyền trung ương không khác gì một nhà đầu tư 

NIO lần đầu tiên báo lãi vào đầu năm 2021 và bán được hơn 90.000 xe vào cuối năm. Thay vì tăng vốn để kiểm soát nhiều hơn, chính quyền Hợp Phì đã tận dụng giá cổ phiếu tăng bùng nổ của NIO để chốt lời trong vòng 1 năm kể từ khi mua. Theo đó, khoản đầu tư của họ đã lãi gấp 5,5 lần, giống như một nhà đầu tư cá nhân đến từ London hay New York.

Yu Aihua – quan chức hàng đầu của thành phố này thuộc Đảng Cộng sản, cho biết hồi tháng 6: “Chúng tôi thu lời lớn từ khoản đầu tư vào NIO. Kiếm tiền cho chính phủ không phải là điều gì xấu hổ, đó cũng là kiếm tiền cho người dân.”

Hợp Phì là địa phương đi tiên phong trong sự thay đổi theo hướng tư bản ở Trung Quốc trong những năm gần đây. Với hướng đi này, chính quyền các địa phương ngày càng đầu tư nhiều hơn, nắm cổ phần trong các công ty tư nhân. 

Kể từ những năm 1950, Hợp Phì là một trung tâm nghiên cứu khoa học, nhưng hiện tại các khoản đầu tư thông minh đã giúp thành phố này trở thành một khu đô thị nhộn nhịp từ vùng nước tù túng. “Mô hình Hợp Phì” dường như đã phát huy hiệu quả: Trong 10 năm tính đến năm 2020, đây là thành phố có tốc độ GDP tăng nhanh nhất ở Trung Quốc.

Chính quyền các địa phương ở Trung Quốc kiểm soát việc bán đất, nhận lợi nhuận từ các công ty nhà nước và có mối quan hệ chặt chẽ với các ngân hàng quốc doanh. Trong nhiều thập kỷ, họ đã hỗ trợ các công ty tư nhân bằng cách cung cấp cho họ nguồn đất giá chiết khấu và các khoản trợ cấp khác, giảm thuế và cho vay để khuyến khích đầu tư. Nhờ đó, giới chức địa phương có lợi thế hơn trong việc “thăng quan tiến chức”.

Gần đây, mô hình này đã được áp dụng đối với hoạt động đầu tư vào công nghệ và đổi mới để tăng trưởng. Khi kinh tế Trung Quốc giảm tốc và Bắc Kinh nỗ lực kiểm soát nợ, chính quyền các địa phương với khối tiền mặt lớn và các công ty nhà nước trở thành những “hiệp sĩ trắng” đã giải cứu những doanh nghiệp tư nhân gặp khó khăn.

Ở nhiều trường hợp, chính quyền các địa phương đang áp dụng cách tiếp cận thụ động đối với những khoản đầu tư này, khi họ ngày càng ưa chuộng việc rót vốn thông qua các quỹ thay vì nắm giữ trực tiếp. Hiện tại, Hợp Phì đã đầu tư vào hàng chục công ty trong ngành bán dẫn, máy tính lượng tử và AI. Những ngành này là trọng tâm trong kế hoạch của chính phủ nhằm nâng gấp đôi quy mô của nền kinh tế vào năm 2035. Mô hình Hợp Phì và nỗ lực của các thành phố khác sẽ đóng vai trò cực kỳ quan trọng để xác định liệu tham vọng của họ có thành hiện thực hay không.

Hợp Phì đã đặt cược cho thành tích xuất sắc đầu tiên vào BOE Technology, nhà sản xuất màn hình điện tử được thành lập vào năm 1993. Khi BOE gặp khó khăn sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, thành phố đã hủy bỏ kế hoạch thi công tuyến đường tàu điện ngầm đầu tiên và thay vào đó là đầu tư hàng tỷ NDT vào công ty này. BOE đã xây dựng nhà máy LCD và Hợp Phỉ nắm giữ 18% cổ phần vào năm 2011.

Kỳ lạ cách Trung Quốc hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước: Rót vốn lúc công ty còn non trẻ và chốt lời ngay khi có lãi, không khác gì một nhà đầu tư mạo hiểm  - Ảnh 1.